Diagnose
Witte uitslag heeft verschillende oorzaken. In alle gevallen is er sprake van een overbelasting van water waardoor stoffen uit het metselwerk zich op het oppervlak afzetten. Vaak als gevolg van onvolkomenheden in ontwerp en detaillering, het gebruik van verkeerde materialen en/of onvoldoende preventieve maatregelenbij de uitvoering. TNO Bouw doet sinds januari 2001 onderzoek naar witte uitslag waarbij de hieronder genoemde drie typen het meest voorkomen.
Oplossing
In detaillering:
- Zorg voor de juiste breedte van de luchtspouw om vochtbruggen tussen binnen- en buitenblad te voorkomen
- Breng onderin open stootvoegen aan zodat water uit de spouw naar buiten kan wegvloeien
- Zorg voor adequate overstekken zodat het onderliggende metselwerk niet overmatig nat kan worden
- Breng in de eerste lintvoeg boven het maaiveld een waterkering aan om optrekkend vocht te voorkomen
In uitvoering:
- Bescherm jong metsel- en voegwerk tegen inwatering, bevriezing (en uitdroging) door het af te dekken
- Houd rekening met het weer bij metselen en zeker bij voegen. Voeg nooit als er veel regen of (nacht)vorst op komst is
- Wacht zo lang mogelijk (min. 2 weken) alvorens te voegen. Dit vermindert de kans op witte uitslag
- Gebruik voegmortels met tras
- Zorg bij het aanbrengen van de voegspecie voor een goede verdichting
- Pas bij matig tot zeer weinig zuigende stenen een voeghardheid (VH) van tenminste 35 toe
- Zorg voor een goede voor- en nabehandeling.
Witte uitslag: late uitbloei van gips op baksteenmetselwerk
Uitbloei van gips treedt meestal op als een dunne lichtgrijze waas hoofdzakelijk op het oppervlak van bakstenen. Deze vorm van uitbloei doet zich pas geruime tijd na de bouw voor, variërend van enkele maanden tot jaren. Het komt met name voor op de natte en door de zon beschenen delen van het gevelmetselwerk. Het wordt intenser met de tijd, is zeer hardnekkig en moeilijk te verwijderen omdat dit type gips slechts matig oplosbaar is in water. Onderzoek door TNO Bouw is hier nog in volle gang.
Witte uitslag: vroege uitbloei van sulfaten op baksteenmetselwerk
Vroege witte uitbloei wordt zichtbaar tijdens of kort na de uitvoering van het metselwerk. Soms al vóór het voegen. Het zet zich af op het zichtvlak van de baksteen (soms ook op de voegen) als een witte pluizige waas. Vroege uitbloei ontstaat doordat vrije kalk en sulfaten met het regenwater via de poriën van het metselwerk aan het oppervlak komen en vervolgens bij droging uitkristalliseren. Deze vorm van witte uitbloei kan meestal redelijk eenvoudig met water worden afgespoeld en verdwijnt vaak vanzelf door de inwerking van weer en wind.
Witte uitslag: uitbloei en uitspoeling van kalk op metselwerk
Kalkuitspoeling treedt hoofdzakelijk op bij matig tot niet zuigende stenen of blokken en met name onder de stootvoegen. Doordat bij regen de stenen nauwelijks tot geen water opnemen, worden de voegen overbelast. Hierdoor kunnen de poriën in het voegwerk geen koolzuur uit de lucht opnemen met als gevolg dat de vrije kalk langer als oplosbaar bestanddeel in de mortelstructuur aanwezig blijft. Deze vrije kalk spoelt vervolgens uit over het metselwerkoppervlak en carbonateert door de reactie met koolzuur uit de lucht. Deze hardnekkige kalkafzetting zal gereinigd moeten worden omdat deze niet vanzelf zal verdwijnen.
Kostenindicatie
Het reinigen van een gevel kost ± € 7 tot €10/m²
